Kisah 4 luak

Uniknya N9 ada 4 luak sebab tu mereka gelarkan Yang Di Pertuan Besar bukan Raja atau Sultan. Dan dulu tak ada indonesia, yang ada nusantara. 

Konsep 4 Luak Negeri Sembilan (N9) sangat penting dalam sistem adat dan pentadbiran tradisional Negeri Sembilan yang berasaskan Adat Perpatih.

Apa itu 4 Luak? 4 Luak merujuk kepada empat kawasan utama asal yang menjadi teras pemerintahan Negeri Sembilan:

1. Sungai Ujong

2. Rembau

3. Jelebu

4. Johol

Fungsi 4 Luak memilih Yang Dipertuan Besar. Fungsi paling penting. Undang dari 4 Luak akan memilih pemerintah negeri iaitu Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan. Ini unik kerana raja dipilih, bukan semata-mata diwarisi.

Pusat Kuasa Adat (Adat Perpatih). 4 Luak menjadi asas pelaksanaan adat:

- Sistem matrilineal (ikut keturunan ibu)

- Pembahagian harta pusaka

- Undang setiap luak menjaga adat di kawasan masing-masing.

Pentadbiran tradisional, setiap luak diketuai oleh seorang Undang. Undang berfungsi seperti:

- Ketua kawasan

- Hakim adat

- Pemimpin masyarakat

Ia juga menjaga keseimbangan kuasa. Kuasa tidak tertumpu pada satu pihak sahaja. Sistem ini:

- Mengelakkan penyalahgunaan kuasa

- Menggalakkan musyawarah (perbincangan bersama)

Ia juga menyelesaikan konflik & hukum adat. Undang dan pembesar adat:

- Menyelesaikan pertikaian

- Menguatkuasakan hukum adat

- Contoh: isu tanah pusaka, perkahwinan, warisan

4 Luak berfungsi sebagai:

- Pemilih Yang Di Pertuan Besar

- Penjaga adat

- Pentadbir kawasan

- Pengimbang kuasa

- Penyelesai konflik

Era Pagaruyung (Jurai Awal)

​Raja Melewar (1773 – 1795): Pemerintah pertama yang didatangkan khas dari Pagaruyung, Sumatera Barat.

​Yamtuan Hitam (1795 – 1808): Menantu kepada Raja Melewar.

​Yamtuan Lenggang (1808 – 1824): Juga dikenali sebagai Raja Ali. Beliau merupakan pemerintah terakhir yang dihantar terus dari Pagaruyung sebelum sistem pelantikan beralih kepada jurai keturunan di Negeri Sembilan.

​Era Keturunan Tempatan (Dinasti Seri Menanti)

​Yamtuan Radin (1824 – 1861): Putera kepada Yamtuan Lenggang. Bermulanya tradisi warisan takhta daripada bapa ke anak atau kerabat terdekat di Negeri Sembilan.

​Yamtuan Imam (1861 – 1869): Saudara kepada Yamtuan Radin.

​Yamtuan Antah (1869 – 1888): Putera kepada Yamtuan Radin. Beliau terkenal kerana menentang campur tangan British dalam Perang Paroi.

​Tuanku Muhammad (1888 – 1933): Putera kepada Yamtuan Antah. Di bawah pemerintahan beliau, Negeri Sembilan menyertai Negeri-negeri Melayu Bersekutu (FMS).

​Tuanku Abdul Rahman (1933 – 1960): Putera kepada Tuanku Muhammad. Beliau juga merupakan Yang di-Pertuan Agong Malaysia yang pertama.

​Tuanku Munawir (1960 – 1967): Putera sulung kepada Tuanku Abdul Rahman.

​Tuanku Ja’afar (1967 – 2008): Adinda kepada 

Tuanku Munawir. Beliau menaiki takhta selepas kemangkatan kekanda beliau dan juga pernah berkhidmat sebagai Yang di-Pertuan Agong ke-10.

​Tuanku Muhriz (2008 – Kini): Putera kepada Tuanku Munawir. Beliau dimasyhurkan sebagai Yang di-Pertuan Besar ke-11 mengikut sistem pemilihan oleh Undang Yang Empat.